انواع سیم تلفن که به طور کلی نقش مهمی در کیفیت ارتباطات صوتی و دادهای دارند، هرکدام برای کاربرد خاصی طراحی شدهاند. این سیمها از نظر جنس، تعداد رشته و میزان حساسیت به اختلال در سیگنال (پارازیت) با هم تفاوت دارند. برخی از آنها بیشتر در مصارف خانگی استفاده میشوند و برخی دیگر برای فضاهای صنعتی مناسباند. انتخاب درست سیم تلفن میتواند روی وضوح صدا و پایداری اتصال تأثیر بگذارد. برای شناخت دقیقتر هر نوع، بررسی جزئیات فنی آنها ضروری است، همچنین شرایط محیطی و طول مسیر سیمکشی هم در انتخاب نوع مناسب سیم تلفن اهمیت زیادی دارد.
انواع سیم تلفن بر اساس تعداد زوج
در سیم تلفن منظور از «تعداد زوج»، دو رشته سیم موجود در داخل کابل است. هر زوج از دو رشته سیم تشکیل میشود که معمولاً بهصورت بههمتابیده هستند و یک مسیر ارتباطی مستقل را تشکیل میدهند، به طوری که این دو سیم با هم یک خط تلفن یا یک کانال ارتباطی را ایجاد میکنند.
انواع کابل های تلفن بر اساس تعداد جفت شامل:
- کابل تک زوج: مناسب یک خط تلفن
- کابل ۲ زوج: دو خط تلفن
- کابل ۴ زوج: چهار خط تلفن (رایج در ساختمانها)
- کابل 6 زوج: مناسب برای شش خط تلفن معمولی
- کابل ۱۰، ۲۰، ۵۰ زوج و بیشتر: استفاده در مراکز مخابراتی و پروژههای بزرگ
همچنین بخوانید: تفاوت سیم برق با سیم تلفن
جنس هادی (مغزی) در انواع سیم های تلفن
در شبکههای مخابراتی، یکی از معیارهای مهم برای انتخاب کابل تلفن، جنس رسانای داخلی آن است. از این بابت ، کابلهای تلفن به دو گروه اصلی تقسیم میشوند:
1- کابل تلفن با رسانای مسی
سیم تلفن مسی متداولترین نوع هادی در شبکههای مخابراتی است و به دلیل رسانایی بالا، کمترین افت سیگنال را دارد. این نوع سیم کیفیت مکالمه و انتقال دیتا را در خطوط آنالوگ و ADSL تضمین میکند. پایداری الکتریکی و عمر مفید بالا از مزایای اصلی سیم مسی محسوب میشود. به همین دلیل، مس خالص همچنان استاندارد اصلی مورد استفاده مخابرات است.
2- کابل تلفن با رسانای آلومینیومی
کابل تلفن آلومینیومی معمولاً از هادی آلومینیوم با روکش مس ساخته میشود و بهمنظور کاهش هزینه تولید به کار میرود. این نوع کابل رسانایی کمتری نسبت به مس خالص دارد و افت سیگنال در آن بیشتر است، به همین دلیل در مسیرهایی که کوتاه هستند، استفاده می شوند، اما برای ADSL و خطوط پایدار توصیه نمیشود، همچنین دوام مکانیکی و کیفیت انتقال آن نسبت به کابل مسی پایینتر است. کابل تلفن آلومینیومی در برابر خمشدگی و کشش نسبت به کابل مسی آسیبپذیرتر است و احتمال قطعشدگی در آن بیشتر میباشد. همچنین اکسید شدن(زنگ زدن) آلومینیوم در محل اتصالات میتواند باعث افزایش مقاومت و افت کیفیت ارتباط شود.
سطح مقطع سیم تلفن
سطح مقطع سیم تلفن به قطر هادی(رسانا) فلزی آن اشاره دارد که معمولاً بر حسب میلیمتر یا میلیمتر مربع بیان میشود. این مشخصه مستقیماً بر مقاومت الکتریکی، افت سیگنال و کیفیت مکالمه تأثیر میگذارد. انواع سیم تلفن از نظر قطر سیم شامل:
۱. سیم تلفن با سطح مقطع ۰٫۴ میلیمتر
- کاربرد: خطوط کوتاه و داخلی، کابلکشی داخل ساختمان
ویژگیها: افت سیگنال کم در مسیر کوتاه، انعطافپذیری مناسب، ارزان و متداول
- محدودیت: برای مسیرهای طولانی یا خطوط ADSL با کیفیت بالا مناسب نیست
۲. سیم تلفن با سطح مقطع ۰٫۵ میلیمتر
- کاربرد: خطوط شهری و داخلی، اتصال به سانترالهای کوچک
- ویژگیها: مقاومت کمتر نسبت به سیم ۰٫۴ میلیمتر، کیفیت سیگنال بهتر، مناسب مسیرهای متوسط
- مزیت: مناسب خطوط تلفن با سیگنال پیوسته (آنالوگ) و اینترنت کمسرعت
۳. سیم تلفن با سطح مقطع ۰٫۶ میلیمتر
- کاربرد: مسیرهای طولانی، کابلکشی بین ساختمانها یا ورودی اصلی
- ویژگیها: مقاومت پایین، افت سیگنال کم، کیفیت مکالمه و دیتا بهتر
- مزیت: مناسب ADSL، VDSL و خطوط پرظرفیت
۴. سیم تلفن با سطح مقطع بیش از ۰٫۶ میلیمتر
- کاربرد: پروژههای ویژه، کابلهای مخابراتی پرظرفیت و خطوط طولانی در مراکز مخابرات
-
ویژگیها: مقاومت بسیار کم، انتقال سیگنال با کیفیت بالا، هزینه بیشتر
جدول سطح مقطع سیم تلفن
| سطح مقطع سیم (میلیمتر مربع) | کاربرد | طول مناسب | مزیتها |
|---|---|---|---|
| 0.4 – 0.5 | خطوط کوتاه داخلی، دفاتر کوچک | کوتاه (تا 50 متر) | انعطافپذیری بالا، قیمت پایین |
| 0.6 | خطوط خانگی و اداری متوسط | متوسط (50–150 متر) | کاهش نویز، کیفیت تماس مناسب |
| 0.8 | خطوط طولانیتر، محیطهای پر نویز، اینترنت ADSL/VOIP | بلند (150–300 متر) | مقاومت کمتر، کیفیت انتقال بهتر |
| 1.0 و بالاتر | شبکههای مخابراتی، مراکز داده، خطوط بین شهری | بسیار بلند (300 متر به بالا) | جریان و پهنای باند بالاتر، طول عمر طولانی |
جنس روکش انواع کابل های تلفن
جنس روکش کابلهای تلفن تعیینکننده میزان مقاومت کابل در برابر رطوبت، حرارت، ضربه و شرایط محیطی است و بسته به محیط نصب (داخلی یا بیرونی) و نیاز به ایمنی، از پلاستیک نرم، پلیاتیلن، روکش مقاوم به آتش یا محافظ فلزی استفاده میشود.
۱. روکش پیویسی (سیم پلاستیکی معمولی)
- ویژگیها: ارزان، نرم و قابل انعطاف، مقاوم در برابر رطوبت و ضربه.
- کاربرد: کابلهای داخل ساختمان، دفاتر و منازل.
- محدودیت: مقاومت پایین در برابر حرارت زیاد و نور مستقیم خورشید.
۲. روکش پلیاتیلن
- ویژگیها: مقاومت بالا در برابر رطوبت، خورندگی و نور خورشید، استحکام مکانیکی مناسب.
- کاربرد: کابلهای خارج از ساختمان و خطوط بیرونی.
- مزیت: مناسب برای مسیرهای طولانی و محیطهای باز.
۳. روکش کم دود و بدون هالوژن
- ویژگیها: در هنگام سوختن دود کم و بدون گازهای مضر تولید میکند، ایمن برای محیطهای بسته.
- کاربرد: ساختمانها، مراکز داده و مکانهای عمومی با استاندارد ایمنی بالا.
- مزیت: کاهش خطر مسمومیت و آسیب در آتشسوزی.
۴. روکش لاستیکی یا نرم قابل انعطاف
- ویژگیها: انعطافپذیری بسیار بالا، مقاومت در برابر خم شدن مکرر و ضربه.
- کاربرد: کابلهای قابل حمل، تلفنهای رومیزی و تجهیزات قابل جابجایی.
۵. روکش پلیاتیلن با محافظ فلزی
- ویژگیها: مقاومت مکانیکی بسیار بالا، محافظت در برابر فشار، حیوانات و آسیب فیزیکی.
- کاربرد: کابلهای بیرونی در مسیرهای طولانی، زیر زمین یا محیطهای پرخطر.
پوشش محافظ در کابل های تلفن
۱. سیم تلفن بدون پوشش محافظ فلزی(شیلد)
- ساختار: زوج سیمها به هم پیچیده شدهاند و هیچ لایه فلزی محافظی ندارند.
- ویژگیها:
- ارزان و سبک
- انعطافپذیر
- مناسب برای فاصلههای کوتاه و محیطهایی که نویز الکتریکی کمی دارند
- کاربرد: خطوط داخلی تلفن، مودمها و اتصالهای ساده در ساختمانها
۲. سیم تلفن با پوشش محافظ فلزی(شیلد)
- ساختار: هر زوج سیم یا کل کابل با لایهای از فلز (فویل یا رشتههای مسی) پوشیده شده است.
- ویژگیها:
- مقاومت بالا در برابر تداخل الکترومغناطیسی و نویز
- مناسب برای محیطهای صنعتی یا محلهایی که دستگاههای پرنویز وجود دارد
- انواع پوشش محافظ:
- هر زوج سیم دارای فویل فلزی: هر دو سیم در هر زوج توسط فویل پوشیده شدهاند.
- کل کابل دارای شیلد: کل کابل با لایه فلزی محافظ پوشیده شده است.
- ترکیبی: هر زوج سیم دارای فویل + کل کابل دارای شیلد کامل.
- فویل و بافت: یک شیلد ترکیبی (فویل و رشتههای مسی) دور کل کابل، بدون پوشش داخلی روی زوجها.
۳. کابلهای ویژه با پوشش محافظ اضافی
- هر زوج سیم دارای پوشش محافظ + کل کابل دارای شیلد: مناسب محیطهای پرنویز بسیار شدید.
- هر زوج سیم دارای فویل + کل کابل دارای پوشش محافظ فویل: برای محافظت کامل در محیطهای با نویز زیاد.
رنگ بندی کابل تلفن
رنگبندی کابل تلفن معمولاً برای شناسایی هر زوج سیم استفاده میشود و استاندارد مشخصی دارد. کابلهای تلفن معمولاً شامل زوج سیمهای به هم پیچیده هستند و هر زوج دارای یک رنگ اصلی و یک رنگ دوم (برای سیم دوم) است.
- سیمهایی که رنگ سفید دارند، معمولاً نقش سیم «اصلی» هر زوج را دارند.
- سیم دوم هر زوج با رنگ متفاوت مشخص میشود.
- کابلهای ۲، ۴، ۶، ۱۰، ۲۰ زوج و بیشتر: معمولاً همین الگوی رنگبندی را دنبال میکنند.
- در کابلهای با تعداد زیاد، ممکن است رنگها ترکیبی از سفید و رنگ دیگر یا ترکیب رنگهای تیره و روشن باشند.
جدول انواع سیم تلفن بر اساس رنگ بندی
| شماره زوج | رنگ سیم اول | رنگ سیم دوم |
|---|---|---|
| ۱ | سفید | آبی |
| ۲ | سفید | نارنجی |
| ۳ | سفید | سبز |
| ۴ | سفید | قهوهای |
| ۵ | سفید | خاکستری |
| ۶ | آبی | نارنجی |
| ۷ | آبی | سبز |
| ۸ | آبی | قهوهای |
| ۹ | آبی | خاکستری |
| ۱۰ | نارنجی | سبز |
| ۱۱ | نارنجی | قهوهای |
| ۱۲ | نارنجی | خاکستری |
| ۱۳ | سبز | قهوهای |
| ۱۴ | سبز | خاکستری |
| ۱۵ | قهوهای | خاکستری |
کلام آخر
انواع سیم تلفن مناسب، کیفیت و پایداری شبکه را تضمین میکند. سیمهای با پوشش محافظ فلزی(شیلد) یا بدون پوشش محافظ فلزی ، بسته به محیط و نیاز کاربرد دارند. رعایت استاندارد رنگبندی و نصب صحیح اهمیت بالایی دارد. شناخت انواع سیمها باعث راه اندازی خطوط تلفنی مطمئن و کارآمد است، استفاده درست از کابل های مناسب موجب افزایش طول عمر شبکه و عملکرد بهتر خطوط تلفن می شود و شناخت درست سیمهای تلفن و کاربرد آن در پول و زمان شما صرفه جویی می کند.
